Yaşamınızda “kaos” olarak tanımladığınız alana bir bakın. Hayattaki kaos sizin için hangi düşüncelerle, duygularla ve imgelerle birlikte ortaya çıkıyor? Önce bunları yargılamadan algılayın. Gözünüzün önünde arapsaçı gibi tuhaf şekiller, üzerinize almak istemediğiniz renkler ya da alanınızda yükselen duvarlar belirebilir. Bu görüntüler, yaşadığınız karışıklığı fark etmenize yardımcı olabilir.
Hayattaki kaosun arkasındaki kazancı sorgulayın
Ortaya çıkan her şeyi yıkıp yaratımlarını iptal edelim mi? POC & POD. Ardından kendinize şu soruyu sorun: “Yaşamımda karışıklık ve sıkışıklık yaratmakla ilgili neyi seviyorum?”
Bu soru ilk anda tuhaf gelebilir. Birçok insan, “Karışıklık ya da sıkışıklık yaratmayı neden isteyeyim ki?” diye düşünür. Ancak aynı durumu yaşamınızda tekrar tekrar yaratıyorsanız, bu yaklaşım size o durumun bir katkısı ya da kazancı olup olmadığını araştırmanızı önerir. Buradaki kazanç, yaşanan sıkıntıdan memnun olduğunuz anlamına gelmez; yalnızca bu durumun bir işinize yarıyor olabileceğini fark etmeye davettir.
Şöyle düşünün: Sevmediğiniz bir yemeği sürekli gidip yer misiniz? Büyük ihtimalle hayır; tekrar tekrar sevdiğiniz yemeği tercih edersiniz. O hâlde sizi rahatsız ettiğini düşündüğünüz karışık ve sıkışık durumu hayatınızda sürdürmenizin ardında ne olabilir? Hayatta sürekli sorun yaratmanın nedeni üzerine düşünürken, bu soruyu kendinizi suçlamak için değil, tekrar eden örüntünün size ne sağladığını görmek için sorun.
Karışık ve sıkışık bir ruh hâli, bu bakış açısına göre, sizi bir şey yapmaktan ya da bir şey olmaktan alıkoyabilir. Yapmak istemediğiniz bir şey için mazeret sunabilir; dikkatinizi başka yere yöneltebilir. Mevcut durumun size sağladığı olası katkıyı fark etmek, onu onaylamak değildir. Yalnızca değişimin önünde ne bulunduğunu daha açık görmenize yardım eder. Bu tür bir katkı, psikolojide “ikincil kazanç” olarak adlandırılır.
Sigara örneğini düşünün: Sağlığa zararlı olduğu bilinse de bazı insanlar sigara içmeyi sürdürür. Yazının bu örnekte işaret ettiği nokta, kişinin sigarayı farklı durumlarda psikolojik bir rahatlama aracı olarak kodlamış olabileceğidir. Bu benzetme, herkesin deneyimini aynı şekilde açıkladığı iddiası değil; bir davranışın sakıncasını bilmenin, o davranışın kişiye sağladığı katkıyı tek başına ortadan kaldırmayabileceğini anlatan bir örnektir.
İkincil kazanç ve bilinçaltı arasındaki ilişkiyi de bu çerçevede düşünebilirsiniz: Bilinçli olarak mevcut durumu reddetmeniz, onu besleyen alışkanlıkları veya bağlantıları hemen değiştirmeyebilir. Bu nedenle yalnızca “Bunu istemiyorum” demek yerine, durumun hangi ihtiyaca cevap veriyor olabileceğini araştırmak önemlidir. Buradaki amaç kendinize bir teşhis koymak değil, fark etmediğiniz olasılıklara merakla bakmaktır.
Karışık ve sıkışık ruh hâlinden çıkmak için sorular sorun
Kendinize aceleyle cevap vermek zorunda değilsiniz. Soruların amacı, alışılmış açıklamaların ötesine bakmanıza alan açmaktır. Şunları düşünün:
- Gerçekten, yaşamımda karışıklık ve sıkışıklık yaratmakla ilgili neyi seviyorum?
- Bu durumda olmanın bana sağladığı kazanç ne?
- Bu durum beni neyi yapmaktan ya da ne olmaktan alıkoyuyor?
- Yapmak istemediğim veya yapmadığım hangi şey için mazeret oluyor?
Ortaya çıkan her şeyi POC & POD. Birçok insan, yapacak daha iyi bir şey bulamadığında ya da bir şeylerden kaçınmak istediğinde kendini meşgul edecek durumlar yaratabilir. Bazen de bir şeyler yapabildiğini veya problemleri kolaylıkla çözebildiğini kendine göstermek için sorunların içinde kalır. Bu noktada “problem çözücü” olmanın değerini sorgulayın. Kendinizi hep problem çözücü olarak tanımlıyorsanız, çözecek sorunların varlığı bu kimliği sürdürmenizi sağlıyor olabilir.
Gerçek yaşamınızda sorun olarak yarattığınız şeylere tutunmayı bıraksaydınız ne yapmak, ne olmak zorunda kalırdınız? Yaşamınızda düşünecek bir sorun olmasaydı neyi düşünmeniz gerekirdi? Bu ihtimaller sizi rahatsız ediyorsa, rahatsızlığın neyle ilgili olduğunu da merak edin. Ortaya çıkan her şeyi POC & POD. Bu soruları, sıkışıklığı fark edene kadar sormaya devam edin.
Duruma yeni bir çerçeveden bakın
Kaçındığınız şeyi yeniden nasıl tanımlarsanız sizin için daha kabul edilebilir olabilir? Mevcut durumu kabul edilebilir bir biçimde ne kadar esnetebilirsiniz? Bu sorular, yaşananı yok saymak ya da zor bir durumu olduğundan farklı göstermek için değil; ona tek bir anlam vermek zorunda olmadığınızı fark etmek için kullanılabilir.
Zihniniz muazzam bir alettir. Olan bir şeyi sizin için bir felaket işareti olarak görmenizi sağlayabildiği gibi, aynı şeyi iyi bir şey ya da hediye olarak görmenize de yardımcı olabilir. Bu, yaşanan her şeyin mutlaka iyi olduğu anlamına gelmez. Buradaki davet, zihninizin durumu nasıl yorumladığını fark etmek ve başka bir bakış açısının mümkün olup olmadığını sormaktır.
Zihninizin sizin için neyi yaratmasını istersiniz? “Bu durumun benim için hediyesi ne?” diye sorduğunuzda, dikkatinizi farklı olasılıklara çevirebilirsiniz. Kaosun içinden çıkmak bazen önce bu sorularla, size hizmet etmeyen tekrarları fark etmek ve olaylara yeni bir çerçeveden bakmakla başlar.
Farkındalığınıza güvenin ve bol bol sorun:
“Yaşamıma hizmet edecek, yaşamımı hayallerimin ötesinde kolaylaştıracak ve neşeyle dolduracak buradaki hediye nedir?”
Bundan daha iyi nasıl olur?
Başka neler mümkün?
Halis ŞAHİNER
