Images Hafızanıza Bunları Yapmayın: Hafıza Kaybına Yol Açabilen 5 Etken

Hafıza, henüz bütün yönleriyle anlaşılmamış kadar karmaşık; insan biyolojisinin dikkat çekici özelliklerinden biridir. Bilgiyi depolamak ve gerektiğinde geri çağırmak, psikolojik bir süreçtir. Bu süreçte yaşanan aksaklıklar hafızayı farklı etkenlere karşı savunmasız bırakabilir.

Foxnews’te yer alan habere göre bu etkenler hem içsel hem de dışsal olabilir; kısa süreli ya da uzun süreli hafızanın farklı alanlarını etkileyebilir. Hafızayı etkileyen faktörler arasında günlük alışkanlıkların yanı sıra bazı sağlık sorunları ve stres de sayılıyor. İşte haberde kaçınılması gerektiği belirtilen beş etken:

Hafızayı etkileyebilecek 5 etken

1. Sigara içmek

Haberde aktarılan araştırmalara göre sigara içenlerde, özellikle orta yaş ve ileri yaş dönemlerinde, hafıza ve genel bilişsel yeteneklerde daha fazla azalma görülebiliyor. Bu nedenle sigara, hafızaya zarar veren alışkanlıklar arasında anılıyor.

2. Kötü beslenme

Beynin çalışması için yakıta, özellikle de glukoza ihtiyaç vardır. Beslenmeyi kısıtlamak, beyin gücünün azalmasına yol açabilir. Açlık veya aşırı yorgunluk sırasında yoğun ve belirsiz duygular hissetmek de mümkün olabilir.

Haberde, kötü beslenmenin yanı sıra bazı vitamin eksikliklerinin daha ciddi sorunlarla ilişkili olabileceği belirtiliyor. Örnek olarak verilen Korsakoff sendromu, özellikle B1 vitamini gibi vitaminlerin yetersiz alınması ya da yeterince emilememesiyle ilişkilendiriliyor. Bu bölüm, yetersiz beslenmenin hafızayı zayıflatan nedenler arasında neden önemsendiğini açıklıyor.

3. Herpes simpleks ensefaliti

Herpes adı tek başına hafıza kaybını açıklamaz. Haberde özellikle herpes simplex encephalitis olarak anılan ciddi enfeksiyon biçimine dikkat çekiliyor. Sıradan herpes vakalarının çoğu, bir iş arkadaşının adını ya da anahtarların yerini unutmaya yol açmaz; ancak bu ciddi enfeksiyon biçiminin ağır hafıza kaybına neden olabileceği belirtiliyor.

Bu ayrım önemlidir: Burada söz edilen, günlük unutkanlıkla karıştırılmaması gereken ciddi bir sağlık durumudur. Alzheimer, felç veya depresyon gibi sağlık sorunları da haberde hafıza üzerindeki etkileri bağlamında anılıyor.

4. Hipnoz

Haberde hipnoz sırasında yaşananların sonradan unutulabileceği aktarılıyor. “Posthypnotic amnesia” (hipnoz sonrası amnezi) adı verilen durum, etkisi geçici olabilen bir unutma aşaması olarak açıklanıyor. Bu süreçte kişi bazı olayları, hatta geçmişinin bir bölümünü hatırlamayabilir.

5. Stres

Araştırmaların stresli olayların hafızayı bastırabildiğini gösterdiği ifade ediliyor. Stres hafızayı nasıl etkiler sorusuna bu yazının verdiği yanıt, stresin hatırlama sürecini olumsuz yönde etkileyebileceğidir. Bununla birlikte, kaynakta her stresli durumun kalıcı hafıza kaybına yol açtığı söylenmiyor.

Hafızayı korumak için bu etkenleri tanıyın

Sigara, yetersiz beslenme, ciddi bir enfeksiyon, hipnoz ve stres; haberde hafızayı etkileyebilecek farklı etkenler olarak sıralanıyor. Hafıza kaybı nedenleri kişiden kişiye değişebilir; bu liste tek başına bir tanı anlamına gelmez. Süregelen veya günlük yaşamı etkileyen unutkanlık söz konusuysa, nedenini anlamak için bir sağlık uzmanına başvurmak gerekir.

Images Televizyon İzlemek ve Hafıza Kaybı: Araştırma Ne Söylüyor?

BBC’nin internet sitesinde yayımlanan habere göre, Minnesota’daki Mayo Clinic hastanesinden araştırmacılar zihinsel ve el becerilerine dayalı hobilerle bunama başlangıcının gecikmesi arasında ilişki buldu. Haberde ayrıca uzun süre televizyon karşısında vakit geçirmenin hafıza sorunlarıyla bağlantılı olabileceği aktarılıyor.

Hafıza kaybı araştırması nasıl yapıldı?

Araştırmada 70 ila 89 yaşları arasındaki, hatırlama sorunu yaşayan yaklaşık 200 kişi, bu sorunu yaşamayan bir grupla karşılaştırıldı. Araştırmacılar katılımcılara son bir yıl içindeki günlük faaliyetlerini ve 50 ile 65 yaşları arasında zihinsel olarak ne kadar aktif olduklarını sordu.

Bu kapsamda okuma, oyun oynama ve dikiş dikmek ya da örgü örmek gibi el işleri değerlendirildi. Araştırmanın haberinde, bu faaliyetlerle uğraşan kişilerde hafıza kaybı riskine ilişkin oranlar da paylaşıldı.

Televizyon izlemenin hafızaya etkisi

Habere göre, orta yaşta okuyan, oyun oynayan veya dikiş ve örgü gibi el sanatlarıyla uğraşanlarda hafıza kaybı riskinin yüzde 40 daha düşük olduğu belirlendi. İlerleyen yaşlarda aynı faaliyetlerin bu riski yüzde 30 ila yüzde 50 oranında azalttığı sonucuna ulaşıldı.

Araştırmada televizyon izleme süresiyle ilgili de bir karşılaştırma yer aldı: Günde 7 saatten az televizyon seyredenlerin, ekran karşısında daha uzun süre kalanlara kıyasla yüzde 50 oranında daha az hafıza kaybı yaşadığı bildirildi.

Bu bulgular, televizyon izlemek hafıza kaybına neden olur mu sorusunu gündeme getiriyor. Ancak haberde aktarılan çalışma, katılımcıların faaliyetlerini ve hatırlama durumlarını karşılaştırıyor. Bu nedenle sonuçları, televizyon izlemenin tek başına hafıza kaybına kesin olarak neden olduğunu kanıtlayan bir ifade gibi değerlendirmemek gerekir. Haberin öne çıkardığı nokta, ekran karşısında geçirilen zaman ile aktif uğraşlar arasındaki farklılıktır.

Bunamayı geciktiren hobiler neler olabilir?

Haberde aktarılan sonuçlar, okuma ve oyun gibi zihinsel uğraşların yanı sıra örgü ve dikiş gibi el becerisi gerektiren faaliyetlere de dikkat çekiyor. Bunlar, araştırmada değerlendirilen örnekler arasında yer alıyor; kişinin günlük yaşamına dahil edebileceği uğraşlar konusunda düşünmesi için bir başlangıç sunuyor.

Alzheimer Derneği yetkilisi Sarah Day, haberde gelecek 10 yılda bir milyon insanın bunama yaşayacağı yönündeki dönemin değerlendirmesini paylaşarak, bunamayı önlemenin yollarını bulmanın önemini vurguladı. Day, “Beyninize egzersiz yaptırmak için yap-boz yapmak, bulmaca çözmek, hatta yeni bir dil öğrenmek eğlenceli olabilir” diye konuştu.

Özetle, bu haberde televizyon karşısında geçirilen sürenin daha kısa olması ve zihinsel ya da el becerisi gerektiren etkinliklerle uğraşılması hafıza sağlığı bağlamında ele alınıyor. Okuma, oyun, bulmaca ve yeni bir dil öğrenme gibi örnekler de beyninizi aktif tutmaya yönelik seçenekler olarak anılıyor.

Kaynak: Gazeteport (BBC’nin internet sitesindeki habere dayanarak).