Hafıza, henüz bütün yönleriyle anlaşılmamış kadar karmaşık; insan biyolojisinin dikkat çekici özelliklerinden biridir. Bilgiyi depolamak ve gerektiğinde geri çağırmak, psikolojik bir süreçtir. Bu süreçte yaşanan aksaklıklar hafızayı farklı etkenlere karşı savunmasız bırakabilir.
Foxnews’te yer alan habere göre bu etkenler hem içsel hem de dışsal olabilir; kısa süreli ya da uzun süreli hafızanın farklı alanlarını etkileyebilir. Hafızayı etkileyen faktörler arasında günlük alışkanlıkların yanı sıra bazı sağlık sorunları ve stres de sayılıyor. İşte haberde kaçınılması gerektiği belirtilen beş etken:
Hafızayı etkileyebilecek 5 etken
1. Sigara içmek
Haberde aktarılan araştırmalara göre sigara içenlerde, özellikle orta yaş ve ileri yaş dönemlerinde, hafıza ve genel bilişsel yeteneklerde daha fazla azalma görülebiliyor. Bu nedenle sigara, hafızaya zarar veren alışkanlıklar arasında anılıyor.
2. Kötü beslenme
Beynin çalışması için yakıta, özellikle de glukoza ihtiyaç vardır. Beslenmeyi kısıtlamak, beyin gücünün azalmasına yol açabilir. Açlık veya aşırı yorgunluk sırasında yoğun ve belirsiz duygular hissetmek de mümkün olabilir.
Haberde, kötü beslenmenin yanı sıra bazı vitamin eksikliklerinin daha ciddi sorunlarla ilişkili olabileceği belirtiliyor. Örnek olarak verilen Korsakoff sendromu, özellikle B1 vitamini gibi vitaminlerin yetersiz alınması ya da yeterince emilememesiyle ilişkilendiriliyor. Bu bölüm, yetersiz beslenmenin hafızayı zayıflatan nedenler arasında neden önemsendiğini açıklıyor.
3. Herpes simpleks ensefaliti
Herpes adı tek başına hafıza kaybını açıklamaz. Haberde özellikle herpes simplex encephalitis olarak anılan ciddi enfeksiyon biçimine dikkat çekiliyor. Sıradan herpes vakalarının çoğu, bir iş arkadaşının adını ya da anahtarların yerini unutmaya yol açmaz; ancak bu ciddi enfeksiyon biçiminin ağır hafıza kaybına neden olabileceği belirtiliyor.
Bu ayrım önemlidir: Burada söz edilen, günlük unutkanlıkla karıştırılmaması gereken ciddi bir sağlık durumudur. Alzheimer, felç veya depresyon gibi sağlık sorunları da haberde hafıza üzerindeki etkileri bağlamında anılıyor.
4. Hipnoz
Haberde hipnoz sırasında yaşananların sonradan unutulabileceği aktarılıyor. “Posthypnotic amnesia” (hipnoz sonrası amnezi) adı verilen durum, etkisi geçici olabilen bir unutma aşaması olarak açıklanıyor. Bu süreçte kişi bazı olayları, hatta geçmişinin bir bölümünü hatırlamayabilir.
5. Stres
Araştırmaların stresli olayların hafızayı bastırabildiğini gösterdiği ifade ediliyor. Stres hafızayı nasıl etkiler sorusuna bu yazının verdiği yanıt, stresin hatırlama sürecini olumsuz yönde etkileyebileceğidir. Bununla birlikte, kaynakta her stresli durumun kalıcı hafıza kaybına yol açtığı söylenmiyor.
Hafızayı korumak için bu etkenleri tanıyın
Sigara, yetersiz beslenme, ciddi bir enfeksiyon, hipnoz ve stres; haberde hafızayı etkileyebilecek farklı etkenler olarak sıralanıyor. Hafıza kaybı nedenleri kişiden kişiye değişebilir; bu liste tek başına bir tanı anlamına gelmez. Süregelen veya günlük yaşamı etkileyen unutkanlık söz konusuysa, nedenini anlamak için bir sağlık uzmanına başvurmak gerekir.
