Ge艧talt
yakla艧谋m谋n谋n psikoterapi alan谋na getirdi臒i en 枚nemli katk谋lardan biri de
"tamamlanmam谋艧 i艧ler" kavram谋d谋r. Tamamlanmam谋艧 i艧ler kavram谋n谋n
temelinde, alan kuram谋n谋n birbiriyle ba臒lant谋l谋 iki 枚nermesi yer almaktad谋r. Bu
枚nermelerden birincisine g枚re insanlar farkl谋 nesneleri birbirinden ba臒谋ms谋z
olarak alg谋lamazlar, aksine anlaml谋 bir b眉t眉n halinde organize ederek
alg谋larlar. 脰rne臒in a艧a臒谋daki 枚rneklere bakt谋臒谋n谋zda bunlar谋 noktalar olarak
de臒il, ilkini 眉莽gen ikincisini ise kare olarak alg谋lad谋臒谋n谋z谋 fark edeceksiniz.
艦imdi
de di臒er 艧ekillere bak谋n. Bunlar谋 da 莽e艧itli lekeler olarak alg谋lad谋臒谋n谋z谋 fark
edeceksiniz. 陌lk 艧ekilde bir erkek, ikincisinde de ise bir k枚pek g枚receksiniz.
脺莽眉nc眉 艧ekilde ise bir 艧ey g枚rmek biraz daha zordur.
Ama
dikkatli bakt谋臒谋n谋zda ata binen bir insan oldu臒unu alg谋layabilirsiniz.
Alan
kuram谋n谋n ikinci 枚nermesine g枚re ise insanlar eksik olan 艧eyleri tamamlama
e臒ilimindedirler. 脰rne臒in a艧a臒谋daki gibi tamamlanmam谋艧 bir daire g枚rd眉臒眉m眉zde
bunu zihnimizde tamamlayarak bir daire olarak alg谋lar谋z. 陌kinci resimde ne
g枚r眉yorsunuz? Bir kedi de臒il mi?
Belki
de ilk bak谋艧ta fark etmemi艧 olabilirsiniz, ama bu sevimli kedinin kuyru臒u ve
bir kula臒谋 yok. Ama bu onu kedi olarak alg谋lamam谋z谋 engellemez, 莽眉nk眉
zihnimizde eksiklikleri tamamlar谋z.
Ge艧talt
psikologlar谋n谋n 1920'li y谋llarda yapt谋klar谋 alg谋 莽al谋艧malar谋na ba臒l谋 olarak 枚ne
s眉r眉len bu 枚nermelerden yola 莽谋kan Zeigarnik(1927), yapt谋臒谋 deneysel
莽al谋艧malarla insanlar谋n tamamlanmam谋艧 i艧leri tamamlanm谋艧 olanlardan daha iyi
hat谋rlad谋klar谋n谋 ortaya koymu艧tur.
Ovsiankina
(1928) ise onun bu deneysel 莽al谋艧malar谋n谋 daha da ileriye g枚t眉rerek, insanlar谋n
yar谋m b谋rakt谋klar谋 i艧lere spontan bir bi莽imde geri d枚nerek tamamlama e臒iliminde
olduklar谋n谋 saptam谋艧t谋. Bu 莽al谋艧malardan elde edilen sonu莽lardan yola 莽谋karak
Ge艧talt terapi yakla艧谋m谋nda;
a)
陌nsanlar谋n daha 枚nce tamamlayamam谋艧 olduklar谋 i艧lerini (ihtiya莽lar谋n谋,
temaslar谋n谋 ya da duygular谋n谋) tamamlama e臒iliminde olduklar谋,
c) bunlar谋 tamamlayana kadar unutamad谋klar谋 ve
d) tamamlayabilmek i莽in 莽e艧itli yollar
arad谋klar谋 g枚r眉艧眉 ortaya 莽谋km谋艧t谋r.
Ge艧talt
yakla艧谋m谋nda tamamlanmam谋艧 i艧ler kavram谋 鈥渒i艧inin ihtiya莽lar谋n谋 tatmink芒r bir
艧ekilde kar艧谋layamamas谋 ile ili艧kilidir" Ki艧i ihtiya莽lar谋n谋 tatmink芒r bir
艧ekilde kar艧谋layamad谋臒谋nda ge艧talt tamamlanamaz ve yar谋m kal谋r.
Ge艧talt谋n
tamamlanamamas谋 ise iki 艧ekilde ortaya 莽谋kabilir. Bunlardan birincisi ge艧talt谋n
tamamlanmak 眉zere a莽谋k kalmas谋, ikincisi ise ge艧talt谋n tamamlanmadan
kapat谋lmas谋, yani ge艧talt谋n sabitle艧mesidir.
Tamamlanmam谋艧 陌艧ler Nelerdir?
Daha
枚nce de belirtildi臒i gibi ki艧i, ihtiya莽lar谋n谋 ne kadar kolay, k谋sa s眉rede ve
tatmink芒r bir bi莽imde kar艧谋layabilirse o kadar rahat huzurlu ve mutlu olur.
Ancak ku艧kusuz ki艧inin t眉m ihtiya莽lar谋n谋 kolayca, k谋sa s眉rede ve tam olarak
tatmin etmesi her zaman m眉mk眉n olmaz.
B枚yle
durumlarda kar艧谋lanmam谋艧 pek 莽ok ihtiyac谋m谋z, tamamlanmam谋艧 pek 莽ok i艧imiz
kal谋r. 陌nsanlar genellikle daha 枚nemli ya da zevkli bulduklar谋 i艧leri bir an
枚nce tamamlamaya 莽al谋艧谋rken, di臒erlerini ertelerler. 脰rne臒in sevgilinizle
bulu艧abilmek i莽in yap谋lmas谋 gereken bir 枚devi yapmay谋 ya da gidilmesi gereken
bir yere gitmeyi kolayl谋kla erteleyebilirsiniz. Ya da belki di艧lerinizin rutin
kontrol眉 i莽in di艧莽inize gitmeyi, di艧leriniz a臒r谋mad谋臒谋 s眉rece, hatta
a臒r谋d谋臒谋nda bile geciktirebilirsiniz. Baz谋 ki艧iler ise bunun tersini yaparak,
枚nceli臒i zorunlu g枚rd眉kleri i艧leri tamamlamaya ya da di臒er ki艧ilerin
ihtiya莽lar谋n谋 kar艧谋lamaya verirler, ama bu sefer de kendi bireysel
ihtiya莽lar谋n谋 kar艧谋layamazlar.
Sonu莽ta
tamamlanmam谋艧 i艧, yani kar艧谋lanmam谋艧 ihtiya莽, ister 枚denmemi艧 bir fatura, ister
edilmemi艧 bir telefon, ister al谋nmam谋艧 bir kazak ya da yap谋lmam谋艧 bir 枚dev
olsun, s枚z konusu ihtiyac谋n 枚nemine ve aciliyetine ba臒l谋 olarak ki艧inin zihnini
me艧gul eder ve onu rahats谋z eder. Tamamlanmam谋艧 i艧lerin say谋s谋 artt谋k莽a ki艧i kendini
sadece gergin de臒il yetersiz, yorgun, t眉kenmi艧 hissetmeye de ba艧lar.
G眉nl眉k
i艧lerin tamamlanamamas谋 ne kadar yorucu olsa ve enerjimizi t眉ketse de, as谋l
sorun yaratan tamamlanmam谋艧 i艧ler, bizim i莽in 枚nemli olan ki艧ilerle ya艧ad谋臒谋m谋z
莽at谋艧malarla ilgilidir. Bizim i莽in 枚nemli ki艧ilerle ya艧ad谋臒谋m谋z 莽at谋艧malar ac谋,
眉z眉nt眉, keder, k谋zg谋nl谋k, 枚fke, Kin, nefret, su莽luluk ve utan莽 hissetmemize yol
a莽abilirler. B枚yle durumlarda kar艧谋lanmas谋 gereken ihtiya莽 bu duygular谋n ifade
edilmesi, payla艧谋lmas谋 ve sonra da 莽at谋艧man谋n 莽枚z眉lmesidir.
Baz谋
ki艧iler 枚zellikle yak谋nlar谋yla ya艧ad谋klar谋 莽at谋艧malar谋n sonunda k眉serler ve
hatta bu k眉sk眉nl眉臒眉 g眉nlerce ya da haftalarca s眉rd眉r眉rler. B枚ylece k眉serek, hem
kendilerinin, hem de di臒er ki艧inin duygu ve d眉艧眉ncelerini ifade etmelerini
engellerler ve aralar谋nda tamamlanmam谋艧 bir 艧eylerin kalmas谋na yol a莽arlar.
K眉smek bir ili艧kiyi bitirmekten 莽ok daha farkl谋 bir anlama sahiptir. Biten bir
ili艧kide art谋k taraflar谋n birbirlerinden bir beklentileri kalmaz. Oysa k眉smek,
ki艧inin di臒erinden baz谋 beklentileri oldu臒una ve bu beklentilerin kar艧谋lanmak
眉zere bekletildi臒ine i艧aret eder. Dolay谋s谋yla k眉smek, tamamlanmam谋艧 i艧lere
verilebilecek en iyi 枚rneklerden biridir. K眉sen ki艧i bu tamamlanmam谋艧
duygular谋n谋 ifade edemedi臒inden enerjisini d谋艧ar谋ya veremez ve d谋艧ar谋
verilemeyen enerji de birikerek 枚fke patlamalar谋na veya psikolojik k枚kenli
fiziksel rahats谋zl谋klara yol a莽ar.
Bu
nedenle 莽at谋艧ma durumlar谋nda k眉smek yerine duygular谋n uygun bir bi莽imde ifade
edilmesi tercih edilmelidir. Baz谋 ki艧iler de 莽at谋艧may谋 莽枚zmeden "hi莽bir
艧ey olmam谋艧 gibi" davran谋rlar. Kendilerine bir 艧ans daha vermeye ya da
"yeni bir sayfa a莽maya" karar verirler. Ancak 枚nceki duygu ve
d眉艧眉nceler uygun bir 艧ekilde payla艧谋lmadan, affedilmesi gerekenler affedilmeden,
kabul edilmesi gerekenler kabul edilmeden b枚yle bir karara varmak, ili艧ki ile
ilgili bir s眉r眉 tamamlanmam谋艧 i艧in kalmas谋 demektir. Tamamlanmam谋艧 i艧lerin
kalmas谋 ise ilk f谋rsatta eski 莽at谋艧malar谋n yeniden ortaya 莽谋kmas谋na neden olur.
Baz谋 durumlar da ise ge莽mi艧te ya艧anan bir olay, 枚rne臒in ki艧inin tacize,
tecav眉ze, 艧iddete, ter枚re ya da sava艧a maruz kalmas谋 veya tan谋k olmas谋; deprem,
sel, yang谋n gibi afetler ya艧amas谋 veya ge莽irilen bir kaza, hastal谋k ya da
ameliyat da tamamlanmam谋艧 i艧lerin kalmas谋na neden olabilir. Yine 枚zellikle
ki艧inin su莽luluk ve utan莽 duymas谋na yol a莽m谋艧 olan ya艧ant谋lar da tamamlanmam谋艧
olarak kalabilir. 脰rne臒in bir grup ya da 枚nemli birisi taraf谋ndan d谋艧lanmak,
mast眉rbasyon yaparken g枚r眉lm眉艧 olmak, bedeniyle ilgili ho艧 olmayan s枚zlere
maruz kalmak gibi ya艧ant谋lar 眉zerinden y谋llar ge莽mi艧 olmas谋na ra臒men
hat谋rland谋klar谋nda hala 莽ok yo臒un olumsuz duygulara yol a莽谋yorlarsa,
tamamlanmam谋艧lar demektir.
Burada
s枚z眉 edilen tamamlanmam谋艧 i艧ler, hat谋rlanabilen ve dolay谋s谋yla 莽ok uzak olmayan
ge莽mi艧le ilgili an谋larla ilgilidir. Bu nedenle de ki艧i duygular谋yla y眉zle艧meye
haz谋r oldu臒unda tamamlanabilecek durumdad谋rlar. Oysa 枚zellikle 莽ocukluk
d枚neminde ya艧anan ve ac谋, 眉z眉nt眉, keder, k谋rg谋nl谋k, korku, 枚fke, kin, nefret,
su莽luluk veya utan莽 gibi olumsuz duygulara yol a莽an ya艧ant谋lar谋n 莽o臒u
hat谋rlanmaz ve sabit ge艧taltlar谋n olu艧mas谋na yol a莽ar.
Ge艧talt谋n Sabitle艧mesi
Yeterli
bir donan谋ma sahip olmayan k眉莽眉k bir 莽ocuk, 莽ocukluk d枚neminde kar艧谋la艧t谋臒谋
travmatik ve zor ya艧ant谋lar谋n yol a莽t谋臒谋 yo臒un duygularla sa臒l谋kl谋 bir 艧ekilde
ba艧a 莽谋kamaz ve bunlardan kurtulabilmek i莽in bu duygulara yol a莽an
ihtiya莽lar谋n谋 kar艧谋lamaktan vazge莽er.
Ba艧ka
bir deyi艧le, ihtiyac谋n谋 kar艧谋lamak 眉zere olu艧turdu臒u ge艧talt谋 ya艧ad谋臒谋 yo臒un
olumsuz duygular nedeniyle tatmink芒r bir 艧ekilde tamamlayamad谋臒谋 i莽in
"erken" ve "uygun olmayan" bir bi莽imde kapat谋r. Ge艧talt
yakla艧谋m谋nda buna ge艧talt谋n sabitle艧mesi denir.
Ge艧talt谋n
sabitle艧mesi do臒al tepkilerin engellenmesine ve bunlar谋n ba艧ka tepkilerle yer
de臒i艧tirmesine yol a莽ar
脰rne臒in,
Ahmet, her 眉z眉l眉p a臒lad谋臒谋nda anne-babas谋 onun bu 眉z眉nt眉s眉n眉 anlay谋艧la
kar艧谋lay谋p, nedenlerini anlad谋ktan sonra onu yat谋艧t谋racaklar谋 yerde,
"erkekler a臒lamaz" diyerek k谋z谋yorlard谋. Di臒er taraftan 枚zellikle
babas谋 Ahmet'in giri艧ken ve 枚fkeli davran谋艧lar谋 kar艧谋s谋nda ise "i艧te benim
cesur o臒lum" veya "erkekler b枚yle atak ve g眉莽l眉 olmal谋d谋r" gibi
ifadelerle onu 枚v眉yordu. Bu t眉r tepkilerin tekrarlanmas谋 kar艧谋s谋nda Ahmet 枚nce
眉z眉l眉nce a臒lamamaya, sonra 眉z眉nt眉s眉n眉 ifade etmemeye, daha sonra 眉z眉nt眉s眉n眉
fark etme meye ve en sonunda da 眉z眉nt眉s眉n眉 枚fke 艧eklinde ifade etmeye ba艧lad谋.
B枚ylece Ahmet i莽in "眉z眉lmek yerine 枚fkelenmek 枚r眉nt眉s眉" sabit bir
ge艧talta d枚n眉艧m眉艧 oldu.
Aydan
ise her yaramazl谋k yapt谋臒谋nda "iyi 莽ocuk oldu臒un zaman yan谋m谋za gel"
diye azarlan谋yor ve anne-babas谋 taraf谋ndan odas谋na g枚nderiliyordu. Odas谋nda tek
ba艧谋na, kendini yaln谋z ve su莽lu hisseden Aydan, ne yapaca臒谋n谋 bilemiyor ve
kendisini yat谋艧t谋rmak i莽in odas谋ndaki dolaplar谋 d眉zeltiyor veya oyuncaklar谋
simetrik bir 艧ekilde diziyordu. Pek 莽ok kez bu 艧ekilde odas谋na g枚nderildikten
sonra Aydan sabit bir ge艧talt geli艧tirerek 枚nce kendini her yaln谋z ve su莽lu
hissetti臒inde, daha sonra ise kendini yaln谋z ve su莽lu hissetti臒inin bile
fark谋na varmadan, odas谋ndaki dolaplar谋 gerekmedi臒i halde s谋k s谋k toplamaya ve
odas谋ndaki e艧yalar谋n simetrik bir 艧ekilde durup durmad谋klar谋n谋 kontrol etmeye
ba艧lad谋. Aydan, sonunda evdeki en ufak bir da臒谋n谋kl谋臒a bile tahamm眉l edemeyen,
evi da臒谋tt谋klar谋 i莽in e艧ine ve 莽ocuklar谋na k枚t眉 davranan sinirli bir anne
haline geldi.
Annesinin
"莽ok i艧im var, 艧imdi seninle u臒ra艧amam", "beni me艧gul etme,
can谋m s谋kk谋n", "git ba艧谋mdan, beni rahat b谋rak" gibi
ifadeleriyle kar艧谋la艧an Aylanur ise sevgi ve ilgi ihtiyac谋n谋n kar艧谋lanamad谋臒谋
b枚yle durumlarda, nefesini tutarak ve g枚臒眉s kaslar谋n谋 gererek, hissetti臒i ac谋
ve 眉z眉nt眉y眉 engellemeye 莽al谋艧谋yordu. Ayn谋 ifadelerle tekrar tekrar
kar艧谋la艧mas谋, giderek Aylanur'un nefesini tutmas谋 ve g枚臒眉s kaslar谋n谋 kasmas谋
sonucunda ortaya 莽谋kan "kambur" duru艧 艧eklini sabitle艧tirmesine,
al莽ak sesle konu艧mas谋na ve i莽ine kapan谋k biri haline gelmesine yol a莽t谋.
Bu
眉莽 枚rnekte de g枚r眉ld眉臒眉 gibi Ahmet 枚fke g枚stererek, Aydan dolaplar谋 tekrar
tekrar toplayarak ve e艧yalar谋n谋 simetrik bir 艧ekilde dizerek, Aylanur ise
kamburla艧arak kendisini 眉z眉lmekten ve ac谋 莽ekmekten korumaya 莽al谋艧maktad谋r.
Ancak bunun bedeli sevgi ve ilgi ihtiya莽lar谋n谋n kar艧谋lanmadan kalm谋艧 olmas谋,
hatta zaman i莽inde neye ihtiya莽lar谋 oldu臒unu bile unutmu艧 olmalar谋d谋r. Sevgi ve
ilgi ihtiya莽lar谋 aileleri taraf谋ndan 枚nemsenmeyen bu 莽ocuklar, zamanla
kendileri de ihtiya莽lar谋n谋 枚nemsememeyi 枚臒renmi艧 olurlar.
O
莽ocu臒un kendini ac谋 莽ekmekten ve k枚t眉 muamele g枚rmekten koruyabilmek i莽in
ge艧talt谋 sabitle艧tirmeye 莽al谋艧谋rken geli艧tirdi臒i yollar, onun daha sonraki
y谋llardaki var olu艧 bi莽imini, yani fiziksel, duygusal, davran谋艧sal ve bili艧sel
s眉re莽lerini belirler.
Bu
nedenle tamamlanmam谋艧 ihtiyac谋 sabitle艧mi艧 olan ki艧i, 艧imdiki 莽evresi 莽ocuklu臒undakinden 莽ok farkl谋
olsa da, ayn谋 莽ocuklu臒undaki gibi tepki vermeye devam eder ve ge莽mi艧indeki
莽枚z眉mlenmemi艧 olan ihtiya莽lar谋n谋 艧imdiki zamanda kar艧谋lamaya 莽al谋艧谋r. Asl谋nda
ki艧inin fark谋nda olmadan da olsa kendini, bu ihtiya莽lar谋 kar艧谋lamaya y枚nelik
durumlara sokmas谋 ve ge莽mi艧te kar艧谋layamad谋臒谋 ihtiya莽lar谋n谋 艧imdiki zamanda
kar艧谋lamaya 莽al谋艧mas谋 莽ok sa臒l谋kl谋 bir yoldur. Ki艧i b枚ylece ge莽mi艧
problemlerini 莽枚zmeye 莽al谋艧maktad谋r. Ancak ge艧talt谋n sabitle艧mi艧 olmas谋
nedeniyle hem ihtiya莽lar谋n谋n tam olarak fark谋nda olmad谋臒谋ndan, hem de bu
ihtiya莽lar谋n谋 kar艧谋lamak i莽in eski bildi臒i i艧levsiz yollar谋 kulland谋臒谋ndan,
yine ihtiya莽lar谋n谋 kar艧谋layamaz.
脰rne臒in;
Ahmet insanlar aras谋 ili艧kilerde, 眉z眉ld眉臒眉 durumlar谋 di臒erlerine belirtmek
yerine onlara 枚fkelenerek tepki verdi臒inden, di臒erlerinin onu anlama ve ona
anlay谋艧 g枚sterme ihtimalini ortadan kald谋rmaktad谋r. Aydan 莽ocuklar谋yla oynamak
ve e艧iyle ho艧 vakit ge莽irmek yerine s眉rekli evi derleyip toplad谋臒谋ndan ve hatta
evi da臒谋tt谋klar谋 i莽in onlara k谋zd谋臒谋ndan, onlar谋n kendisine yakla艧malar谋 ve
sevgi g枚stermeleri olas谋l谋臒谋n谋 yok etmektedir. Aylanur ise sevgi ve ilgi
g枚rebilmek i莽in insanlarla birlikte olmak ve onlarla temas kurmak yerine al莽ak
sesle konu艧arak, "kambur" duru艧u nedeniyle bedensel olarak da
"kapal谋" izlenimi vererek ve zaten de onlarla s谋k g枚r眉艧meyerek iste臒i
sevgi ve ilgiyi alamamaktad谋r. B眉t眉n bu nedenlerden dolay谋 da ne Ahmet, ne
Aydan, ne de Aylanur ihtiya莽lar谋n谋 kar艧谋layamamakta ve ge艧talt谋
tamamlayamamaktad谋rlar.
Ba艧ka
bir deyi艧le, sabitle艧mi艧 ge艧talt nedeniyle ki艧i, ne "hangi"
ihtiyac谋n谋 ne de "nas谋l" kar艧谋layaca臒谋n谋 bilememektedir. Sabitle艧mi艧
ge艧talt nedeniyle ki艧inin fiziksel, duygusal, davran谋艧sal ve bili艧sel tepkileri
orijinal ihtiya莽tan o kadar uzakla艧m谋艧t谋r ki, bu tepkiler ile ihtiya莽lar
aras谋ndaki ba臒lant谋lar谋 g枚rmek 莽ok zor olur. Ki艧i bu sabit ge艧taltlar谋na o
kadar al谋艧m谋艧t谋r ki, ger莽ekten ne yapt谋臒谋n谋n, nas谋l yapt谋臒谋n谋n, ne ama莽la
yapt谋臒谋n谋n fark谋nda de臒ildir. Dolay谋s谋yla da ortaya 莽谋kan belirtiler genellikle
枚rt眉kt眉r ve tamamlanmam谋艧 i艧lerle ba臒lant谋s谋zm谋艧 gibi g枚r眉n眉r.
Tamamlanmam谋艧 陌艧ler Nelere
Yol A莽ar?
Tamamlanmam谋艧
i艧ler, ki艧iyi tamamlanmak i莽in zorlad谋klar谋ndan dolay谋 tamamlanm谋艧 i艧ler ya da
bir ba艧ka deyi艧le kapanm谋艧 ge艧taltlar gibi fonda kaybolup gitmezler. Aksine
s眉rekli fonda kal谋rlar ve 艧ekil haline gelebilmek i莽in devaml谋 f谋rsat
kollarlar. Bu ise 艧ekil ile fonun h谋zl谋 bir 艧ekilde yer de臒i艧tirmesine yol
a莽ar. Bu nedenle de ki艧inin i莽inde bulundu臒u ana ve yeni ya艧ant谋lara
odaklanmas谋n谋 engellerler.
脰rne臒in;
枚nemli bir haber beklerken ya da can谋m谋z bir konuya s谋kk谋n oldu臒unda
yan谋m谋zdaki ki艧iler ne kadar ilgin莽 艧eyler anlat谋rlarsa anlats谋nlar onlar谋 tam
olarak dinleyemeyebiliriz. Veya bazen bir ba艧ka durumdan ya da ki艧iden
kaynaklanan olumsuz duygular谋m谋z谋 o anda yan谋m谋zda ya da etraf谋m谋zda olan
ki艧ilere yans谋tabiliriz. Bunun en iyi 枚rneklerinden biri de baz谋 ki艧ilerin neye
k谋zm谋艧 olurlarsa olsunlar, 枚fkelerini trafikte kar艧谋lar谋na 莽谋kan ki艧ilerden
莽谋karmaya 莽al谋艧malar谋d谋r.
Tamamlanmam谋艧
i艧ler ki艧inin "ne olmu艧tu?", "ne demi艧ti?", "ben ne
demi艧tim?", "ben ne yapm谋艧t谋m?", "nas谋l yapm谋艧t谋m?"
gibi sorular谋 tekrar tekrar cevaplayarak zihinsel tekrarlamalar yapmas谋na yol
a莽abilirler.
Tamamlanmam谋艧
i艧lerin etkilerinin en belirgin olarak ortaya 莽谋kt谋臒谋 psikolojik sorun ise
travma sonras谋 stres bozuklu臒udur. Travma sonras谋 stres bozuklu臒unda ki艧i
ya艧ad谋臒谋 travmaya dayanabilmek i莽in travmay谋 hat谋rlamama ve onunla, ilgili
duygular谋n谋 bast谋rma e臒ilimi i莽inde olur . Bu nedenle de ya艧anan travma
tamamlanmam谋艧 bir i艧 olarak kal谋r ve ki艧inin 艧imdiki ya艧ant谋s谋n谋 olumsuz bir
艧ekilde etkilemeye ba艧lar.
Baz谋
durumlarda ise tamamlanmam谋艧 i艧 cinsellik, g眉zellik, ba艧ar谋l谋 olma gibi belli
bir konu ile ilgili olabilir. B枚yle durumlarda ki艧i t眉m ya艧am谋n谋 bu
tamamlanmam谋艧 konuya g枚re belirler ve s眉rekli bu konu ile me艧gul olur. Bu ise
ki艧inin t眉m enerjisini tamamlanmam谋艧 bu konuya y枚nlendirmesine ve dolay谋s谋yla
yeni ve farkl谋 konular i莽in enerjisinin kalmamas谋na neden olur.
Tamamlanmam谋艧 陌艧lerin
Terapide Ele Al谋n谋艧谋
Terapide
tamamlanmam谋艧 i艧lerle 莽al谋艧谋rken ama莽, dan谋艧an谋n
a) tamamlanmam谋艧 i艧lerini fark etmesi.
b) tamamlanmam谋艧 i艧lerle ilgili an谋lar谋 yeniden
ya艧ayarak temelindeki ihtiya莽lara ula艧mas谋,
c) bunlarla ilgili duygular谋n谋 ifade etmesi,
d) bu ihtiya莽lar谋n谋 "艧imdi"
kar艧谋layabilmesi i莽in alternatif yollar ve beceriler kazanmas谋d谋r. B枚ylece
dan谋艧an谋n tamamlanmam谋艧 i艧lerini sa臒l谋kl谋 bir bi莽imde tamamlamas谋 ve
tamamlanmam谋艧 i艧leri nedeniyle bloke olmu艧 enerjisini "艧imdi'ye ve
"yeni"ye y枚neltebilmesi sa臒lan谋r.
Baz谋
dan谋艧anlar谋n o kadar 莽ok tamamlanmam谋艧 i艧leri vard谋r ki, 枚nce hangi
艧ik芒yetlerinden konu艧maya ba艧layacaklar谋n谋 bilemezler.
B枚yle
durumlarda terapist dan谋艧an谋n en 枚nemli buldu臒u 艧ikayetlerinden i艧e ba艧lamal谋
ve bu 艧ikayetleri ile tamamlanmam谋艧 i艧leri aras谋nda ba臒lant谋 olup olmad谋臒谋n谋
ara艧t谋rmal谋d谋r. Bunun i莽in de 枚ncelikle ki艧inin yak谋nlar谋 ve ya艧am谋nda 枚nemli
yer tutmu艧 ki艧ilerle olan ili艧kileri 眉zerinde durulmal谋d谋r. Daha sonra dan谋艧an谋n
枚nemli buldu臒u an谋lar belirlenmeli ve bu an谋lar sanki "o anda"
ya艧an谋yormu艧 gibi canland谋r谋lmal谋d谋r.
脰rne臒in,
terapide Zehra'n谋n hat谋rlad谋臒谋 en belirgin an谋lardan biri babas谋n谋n a臒abeyini
d枚vd眉臒眉, bu arada annesinin bir k枚艧ede a臒lad谋臒谋 ve kendisinin de masan谋n alt谋na
saklanarak onlar谋 izledi臒i sahne idi. Bu t眉r sahneler Zehra'n谋n 莽ocuklu臒unda
s谋k s谋k tekrarlanm谋艧t谋. Zehra terapi s谋ras谋nda bu olay谋 bedeninin 眉st k谋sm谋 枚ne
e臒ik ve omuzlar谋 kalk谋k bir 艧ekilde ve g枚zleri dolarak canland谋r谋rken kendini
莽ok korkmu艧 ve 莽aresiz hissetti臒ini belirtmi艧ti.
Tamamlanmam谋艧
i艧in tarih莽esi belirlendikten sonra, bu an谋lar谋n ki艧inin bug眉nk眉 ya艧am谋
眉zerindeki fiziksel, duygusal, davran谋艧sal ve bili艧sel etkileri 眉zerinde
莽al谋艧谋l谋r. Yukar谋da s枚z眉 edilen Zehra i艧inde 莽ok ba艧ar谋l谋 olan 眉st d眉zey bir
y枚neticiydi. Okul hayat谋 boyunca da 莽ok ba艧ar谋l谋 ve uyumlu bir 莽ocuk olmu艧tu ve
ailesine "asla sorun yaratmam谋艧"
olmaktan dolay谋 gurur duyuyordu. Terapiye ba艧vurdu臒unda on y谋ll谋k evli ve
iki 莽ocuk annesiydi. Arkada艧lar谋yla ve 莽ocuklar谋yla olan ili艧kisinde sorun
ya艧am谋yordu, ancak evlili臒inde ciddi sorunlar vard谋 ve s眉rekli s谋rt ve ba艧
a臒r谋lar谋 莽ekiyordu. Son zamanlarda kendini yaln谋z ve yorgun hissediyor,
a臒r谋lar谋 nedeniyle uyuyam谋yor, dikkatini toplamakta zorluk 莽ekiyordu E艧i de
giderek evden uzakla艧maya ve d眉艧manca tav谋rlar i莽ine girmeye ba艧lam谋艧t谋. Zehra
bu s谋k谋nt谋lar谋ndan kimseye s枚z etmiyor, ayr谋ca 莽ocuklar谋n谋n ve anne-babas谋n谋n
bu s谋k谋nt谋lar谋n谋 fark etmemeleri i莽in b眉y眉k 莽aba harc谋yordu.
Tamamlanmam谋艧
i艧lerin temelinde 枚zellikle "i莽e al谋nan" mesajlar 莽ok 枚nemli bir yer
tutmaktad谋r. Dolay谋s谋yla terapide bu i莽e al谋nan mesajlar谋n belirlenebilmesi
眉zerinde de 莽al谋艧谋lmal谋d谋r. Yap谋lan 莽al谋艧malar s谋ras谋nda Zehra'n谋n bug眉nk眉
davran谋艧lar谋n谋 etkileyen i莽e ald谋臒谋 en 枚nemli mesaj谋n "kendi ayaklar谋n
眉zerinde dur ve sorun 莽谋karma" oldu臒u ortaya 莽谋kt谋. Zehra babas谋 ve
a臒abeyi aras谋ndaki sahneleri ve annesinin 莽aresizli臒ini seyrederken, kimsenin
onunla ilgilenebilecek durumda olmad谋臒谋n谋 fark ederek, bir de kendisinin sorun
yaratmamas谋 gerekti臒ine "karar vermi艧" ve b枚ylece ihtiyac谋 olan sevgi
ve ilgiyi hi莽 sorun yaratmayarak, hatta onlar谋n aras谋n谋 d眉zeltmeye 莽al谋艧arak
kar艧谋lamaya 莽al谋艧m谋艧t谋. Bu yolla ba艧ar谋 ve takdir edilme ihtiya莽lar谋n谋
kar艧谋lam谋艧 olsa bile "oldu臒u gibi davranma" ve "oldu臒u gibi sevilme"
ihtiya莽lar谋n谋 hi莽 kar艧谋layamam谋艧t谋.
Ge艧talt
yakla艧谋m谋nda, tamamlanmam谋艧 i艧lerin tamamlanabilmesi i莽in uygulanabilecek
y枚ntemlerden biri, tek ve 莽ift bo艧 sandalye 莽al谋艧malar谋d谋r. Bo艧 sandalye
莽al谋艧malar谋 s谋ras谋nda dan谋艧an谋n g眉nl眉k ya艧am谋nda, yak谋n ge莽mi艧inde veya
莽ocuklu臒unda olumsuz duygular ya艧amas谋na yol a莽m谋艧 ki艧i ya da ki艧ilerle monolog
ve/veya diyaloglar olu艧turmas谋, onlara duygu ve d眉艧眉ncelerini ifade etmesi
sa臒lan谋r. Bunun i莽in 枚nce dan谋艧andan olumsuz duygular ya艧amas谋na yol a莽m谋艧 bir
ki艧iyi belirlemesi ve onun kar艧谋s谋ndaki bo艧 sandalyede oturdu臒unu hayal etmesi,
sonra da ona onunla ilgili kendi duygu ve d眉艧眉ncelerini ifade etmesi istenir.
Baz谋 durumlarda ise 莽ift sandalye uygulamalar谋 daha yararl谋d谋r. B枚yle
durumlarda dan谋艧an bo艧 sandalyedeki ki艧iye kendi duygu ve d眉艧眉ncelerini ifade
ettikten sonra, o bo艧 sandalyeye kendisi ge莽erek o ki艧inin yerini al谋r ve biraz
枚nce kendisi olarak s枚ylediklerine o ki艧i olarak cevap verir. Tek ve 莽ift
sandalye uygulamalar谋 dan谋艧ana hem kendini 莽ok daha iyi ifade etme, hem de t眉m
duygular谋n谋 ya艧ayarak bo艧altma imk芒n谋 verir. Bu uygulamalar s谋ras谋nda
yast谋klardan da yararlan谋labilir.
Sonu莽
olarak, terapide tamamlanmam谋艧 i艧lerle ilgili olarak yap谋lan 莽al谋艧malar谋n
amac谋, ge莽mi艧in olumsuz etkilerinden kurtularak bug眉n眉n tam anlam谋yla ve
tatmink芒r bir 艧ekilde ya艧anabilmesine yard谋mc谋 olmakt谋r. Tamamlanmam谋艧 i艧lerini
tamamlam谋艧 olan ki艧i, ge莽mi艧iyle, kendiyle ve di臒er insanlarla daha iyi temas
kurabilmeyi, ya艧ama daha enerjik ve aktif olarak kat谋labilmeyi ve en 枚nemlisi kendi
ihtiya莽lar谋n谋n fark谋na vararak bunlar谋 uygun 艧ekillerde ifade etmeyi ve
kar艧谋lamay谋 枚臒renmi艧 olur. Bununla birlikte tamamlanmam谋艧 i艧lerin tamamlanmas谋
s眉reci zorlu bir s眉re莽tir, 莽眉nk眉 daha 枚nce ya艧amaktan ka莽谋n谋lm谋艧 olan 枚fke,
su莽luluk. utan莽, 眉z眉nt眉 gibi t眉m olumsuz duygular terapi s谋ras谋nda ortaya 莽谋kar
ve ya艧an谋r. Dolay谋s谋yla tamamlanmam谋艧 i艧lerle ilgili olarak yap谋lan 莽al谋艧malar
s谋ras谋nda diren莽 ortaya 莽谋kabilir ve bu 莽ok do臒ald谋r. Bu nedenle terapide
tamamlanmam谋艧 i艧lerin tamamlanmas谋 s谋ras谋nda di臒er temas bi莽imlerinin yan谋 s谋ra
direncin a艧谋labilmesine, k枚rd眉臒眉mlerin 莽枚z眉lebilmesine ve kutuplar谋n
b眉t眉nle艧tirilebilmesine y枚nelik 莽al谋艧malara da gereksinim duyulur.
Kaynak : Gestalt Terapi (B眉t眉nle艧mek ve B眉y眉mek)
Doc.Dr. Ceylan Ba艧
0 yorum: