Özgüven; fikirlerinizi ifade edebilmek, yeni şeylere istekle yaklaşmak, bağımsız kararlar alabilmek ve eleştirilere açık olmak gibi özelliklerle ilişkilidir. Bunların yanında kendinizi sevmek, başarılarınızla gurur duymak, duygularınızı tanımak ve kapasitenizi gerçekçi biçimde değerlendirmek de kendinize güvenerek gelişmenin parçalarıdır.
Özgüven nedir?
Özgüven, kendiniz ve yetenekleriniz hakkında olumlu olduğu kadar gerçekçi bir anlayışa sahip olmanızdır. Bu, her konuda kusursuz olduğunuzu düşünmek ya da hiç hata yapmamak anlamına gelmez. Güçlü yanlarınızı görebilmek, geliştirebileceğiniz taraflarınızı kabul etmek ve bir aksilik yaşadığınızda bunu kendi değerinize dair kesin bir yargıya dönüştürmemek demektir.
Özgüven eksikliği ise kendinden şüphe duyma, pasif kalma, başkalarına boyun eğme veya onların beklentilerine aşırı uyum gösterme şeklinde kendini gösterebilir. Yalnızlık, güvensizlik, eleştirilere karşı hassasiyet, aşağılık duygusu ya da sevilmediğini hissetme de bu deneyime eşlik edebilir. Bunlar herkes için aynı biçimde ortaya çıkmaz; ancak kendinizi sürekli yetersiz görmeye başladığınızda, hayatın farklı alanlarında karar vermek ve düşüncelerinizi paylaşmak zorlaşabilir.
Özgüven eksikliği nasıl gelişir?
Evde, okulda veya işte yaşanan olumsuz deneyimler, kişinin kendisi hakkındaki düşüncelerini etkileyebilir. Örneğin, büyürken destekleyici bir çevre bulamamak; ebeveynlerin aşırı eleştirel, talepkâr ya da fazla koruyucu tutumlarıyla karşılaşmak, zamanla kendinizi olumsuz değerlendirmenize yol açabilir. Bu deneyimler tek başına herkes için aynı sonucu doğurmaz; yine de geçmişte öğrendiğiniz yargıların bugünkü bakışınızı nasıl etkilediğini fark etmek önemlidir.
Aileden birini veya yakın bir arkadaşı kaybetmek de kendinizi güvensiz hissetmenize neden olabilir. Anne babanın boşanması, ilk kez evden ayrılarak aile ve arkadaşlardan uzaklaşmak ya da bir ilişkinin sona ermesi bu tür değişimlere örnektir. Başarısızlık veya hayal kırıklığı yaşadığınızda, olayı bir deneyim olarak görmek yerine uzun süre yalnızca olumsuz tarafına odaklanmanız da kendinize dair inancınızı zayıflatabilir.
Kendinizi ve yeteneklerinizi acımasızca eleştirmek, olayların sonuçlarını olduğundan daha kötü değerlendirmek ve ailenizin ya da arkadaşlarınızın beklentilerini karşılamak için yoğun baskı hissetmek de bu tabloyu besleyebilir. Böyle bir baskı, kendi kimliğinizi geliştirmenizi ve size ait kararlar almanızı güçleştirebilir. Gerçekçi olmayan hedefler ile başarısızlık korkusu da benzer biçimde etkili olur. Örneğin, bir dersten kaldığınızda “Bu dersten kaldım” demek yerine “Ben işe yaramaz ve başarısız biriyim” diye düşünmek, tek bir sonucu bütün benliğiniz hakkında hükme dönüştürür.
Özgüven nasıl geliştirilir?
Özgüven nasıl geliştirilir diye düşünürken, ilk adım kendinizle kurduğunuz dili fark etmek olabilir. Kendiniz hakkında olumlu düşünmeye çalışın; fakat bunu gerçeklerden kopuk bir övgüye dönüştürmeyin. Bir hata yaptığınızda hatayı kabul edip ondan öğrenebilir, bunun sizi bütünüyle tanımlamadığını kendinize hatırlatabilirsiniz. Kötü veya üzücü bir olay yaşadığınızda olumsuz düşüncelerinizi fark edin. Yalnızca duygularınızın etkisiyle hareket etmek yerine, durum hakkında daha mantıklı ve dengeli düşünmeye çalışın.
Beklentilerinize uygun, ulaşılabilir hedefler belirlemek de kendinize güveninizi destekler. Makul hedefler, ilerlemenizi görmenize ve başardıklarınızla hedeflediğiniz sonuç arasındaki mesafeyi daha gerçekçi değerlendirmeye yardımcı olur. Psikolojinin öncülerinden William James şöyle der: ” Kendinden memnun olmak = Ne başardığımız / Başarmayı hedeflediğimiz şey ” Bu ifadeyi, hedeflerinizi kendi kapasitenizi yok sayacak ölçüde büyütmemek ve tamamladığınız adımları fark etmek için bir hatırlatma olarak düşünebilirsiniz.
Bir şey başardığınızda kendinizle gurur duyun ve kendinizi ödüllendirin. Başarılarınızı yalnızca şansa bağlamayın; emeğinizin ve kararlarınızın da bunda payı olduğunu görün. Zayıf yönlerinize takılıp kalmak yerine güçlü taraflarınıza ağırlık verin. Bazı konularda daha becerikli veya iddialı olabilirsiniz; hayatın her alanında mükemmel olmanız mümkün değildir. Bu farkındalık, kendinizi başkalarıyla sürekli kıyaslamak yerine kendi gelişiminizi görmenizi kolaylaştırır.
Özgüven artırma yöntemleri arasında düşüncelerinizi ve ihtiyaçlarınızı açıkça ifade etmeyi öğrenmek de vardır. Fikirlerinizi savunmak, başkalarının haklarını ihlal etmeden duygularınızı, inançlarınızı ve beklentilerinizi dürüstçe paylaşmaktır. Haklarınıza sahip çıkın; sizin için makul olmayan isteklere gerektiğinde “hayır” deyin. Kendinizi net ifade etme konusunda eğitim almak da bu beceriyi geliştirmenize yardımcı olabilir.
Özgüven eksikliği nasıl aşılır sorusuna tek ve hızlı bir yanıt yoktur. Ancak yaşamınızda önemli gördüğünüz sorunları listeleyip her biri için değiştirebileceğiniz bir adım belirlemek, nereden başlayacağınızı görmenizi sağlar. Her sorun hemen çözülemeyebilir; yine de harekete geçebileceğiniz küçük alanlar bulunabilir. Deneyimlerinizden ders çıkarmak, öğrenmeye devam etmek ve değişimi hoş karşılamak bu sürecin parçalarıdır.
Özgüveni desteklemek için hatırlayın
Kötü olanlara değil, iyi olanlara da dikkat edin. Kendiniz hakkında olumlu düşünün, deneyimlerinizden ders çıkarın ve gerçekçi hedefler belirleyin. Cesaretli olun, öğrenmeye devam edin, işe yarar şeyler yapın ve basitliğe önem verin. Değişimi hoş karşılayın. Bu hatırlatmalar, kendinize güvenmenin bir anda tamamlanan bir sonuç değil, gündelik seçimlerle beslenen bir gelişim olduğunu gösterir.
Özgüveninizi geliştirmek, kendinizi olduğunuzdan farklı göstermeye çalışmak değil; güçlü yanlarınızı ve gelişime açık taraflarınızı daha dengeli görebilmektir. Küçük başarılarınızı fark edin, ihtiyaçlarınızı dile getirin ve hedeflerinizi gerçekçi tutun. Kendinize bu alanı tanıdıkça, kararlarınıza ve kendi gelişiminize daha fazla güvenebilirsiniz.
Kaynak: www.dbe.com.tr
0 yorum: