Arjantin’de yaşanan bir CEO değişimi, doğru lider seçiminin şirketler için ne anlama geldiğini gösteren çarpıcı bir örnek. Kökü çok eskilere dayanan bir şirketin yönetim kurulu başkanı, ağır hastalığı nedeniyle beyin avcısıyla görüşmek ister. “Kanser oldum, ölüyorum. Büyük oğlumun benden sonra şirketi yönetebileceğinden emin olmak istiyorum” der.
Başkanın büyük oğlu kırklı yaşlarındadır; iyi eğitim almış, şirkette emek vermiş ve sevilen bir yöneticidir. Araoz, CEO adayıyla uzun uzun görüştükten sonra babasına oğlunun şirketi yönetmek için çok güçlü bir aday olduğunu söyler. Ancak baba, bu değerlendirmenin gerçekten tarafsız olup olmadığından emin olmak ister ve beyin avcısını uzun bir sınavdan geçirir.
Sonunda oğlunun ücret paketi üzerinde çalışılır ve oğul CEO olur. Baba kısa süre sonra hayatını kaybeder. Oğlu şirketi 10 yıl boyunca başarıyla yönetir. 50 yaşına geldiğinde ise aynı beyin avcısına başvurarak görevini bırakmak istediğini ve ailesinde gerekli niteliklere sahip birinin bulunmadığını söyler. Şirket için dışarıdan profesyonel bir CEO aranmasını ister.
Bu örnek, şirketlerin doğru lideri bulmak uğruna yüz yıllık geleneklerini bile değiştirebildiğini gösteriyor. Olayı anlatan Claudio Fernandez Araoz, doğru liderlerin nasıl bulunabileceğini paylaşmak üzere Türkiye’ye gelmiş; Tayfun Beyazıt gibi tanınmış yöneticilere doğru lider ve doğru kararların bir şirketin hayatını nasıl değiştirebileceğini anlatmıştır. Egon Zehnder Yönetim Kurulu Üyesi Araoz’a göre yetenek bulmak artık zor ve maliyetli bir iştir.
Yönetici seçiminde geçmiş performans tek başına yeterli değil
Adayın performansına değil, geleceğe bakın. Araoz’a göre adayların geçmişteki performansını incelemek, doğru yönetici seçimi için tek başına yeterli değildir. Şirketin gelecekte nerede olmak istediğini anlamak ve lider adayını bu hedeflere göre değerlendirmek gerekir. Başka bir deyişle, iyi bir geçmiş performans önemli olsa da adayın gelecekteki sorumluluklara ve şirketin yönüne uygunluğu da hesaba katılmalıdır.
Şirkete uygun yönetici nasıl seçilir sorusunun yanıtı, yalnızca özgeçmişteki deneyim ve eğitim bilgilerine bakmakla sınırlı değildir. Araoz, duygusal zekânın da kişinin liderlik koltuğuna uygunluğunda önemli rol oynadığını vurgular. “Deneyimli ve eğitimli insanları işe alıyoruz ama empati yapmaktan yoksunlar” sözleriyle, teknik birikimin yanında insanlarla ilişki kurma becerisinin de değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çeker.
Doğru lider seçimi şirkete nasıl değer katar?
Araoz’un Doğru Kararlar, Doğru Liderler kitabında, şirkete uygun lideri bulmanın maliyeti ve sağlayabileceği katkı üzerine bir formül yer alıyor. Araoz’un yöneticilerle paylaştığı bu hesaplamada üst düzey bir yöneticinin şirkete maliyeti 3 milyon dolar olarak belirleniyor. En doğru adayı bulmak da milyon dolara ulaşabilen bir bütçe gerektirebiliyor.
Bu rakamlar ilk bakışta yüksek görünse de Araoz, doğru kişinin liderlik koltuğuna getirilmesinin şirketin yıllık kârını yüzde 34 artırabileceğini söylüyor. Bu oranı açıklarken çalışanlar arasındaki verimlilik farklarına dikkat çekiyor: “Bir fabrikada çalışan standart işçiyle çok yetenekli bir işçinin verimlilik farkı yüzde 40’tır. Bu hizmet sektöründe bir pazarlama işiyse iki çalışan arasındaki fark yüzde 240’a çıkar, bir bilgisayar programcısıyla yüzde 1200’e kadar yükselir. İki lider arasındaki verimlilik farkını bir de siz düşünün.”
Araoz’un verdiği örnekler, lider seçiminin şirket başarısına etkisini yalnızca unvan veya kıdem üzerinden değerlendirmemek gerektiğini anlatıyor. Şirketin ihtiyaçlarına uygun adayın belirlenmesi, bu adayın gelecekteki rolü üstlenip üstlenemeyeceğinin ve ekibiyle nasıl çalışacağının incelenmesi, kararın önemli parçalarıdır. Doğru CEO nasıl seçilir sorusuna yaklaşırken, adayın şirketin hedeflerine katkısı ve duygusal zekâsı da değerlendirilmelidir.
“Türkler daha dayanıklı”
Üç gün boyunca Türk yönetici ve iş insanlarıyla bir araya gelen Claudio Fernandez Araoz, Türk liderlerin duygusal zekâsını dikkat çekici bulduğunu belirtir. Şöyle der: “Türkler uluslararası görevlere getirilmeye çok hazır. Çünkü duygusal zekâları çok yüksek. Kriz ortamında çok çabuk değişebiliyor, duruma çok çabuk adapte oluyorlar. Zorluklara karşı daha sabırlı ve dayanıklılar. Bu çok büyük bir avantaj.”
Araoz’un değerlendirmesi, lider adayını seçerken yalnızca bugüne kadar elde ettiği sonuçlara değil, değişen koşullara nasıl uyum sağladığına da bakılması gerektiğini hatırlatıyor. Şirketin gelecekteki ihtiyaçlarıyla adayın deneyimi, duygusal zekâsı ve uyum becerisi birlikte ele alındığında, yönetici seçimi daha sağlam bir zemine oturabilir.
Yazan: Yasemin Salih
Kaynak: www.isteinsan.com.tr
